अनलाइन ठगीबाट बच्ने उपायबारे सचेतना आवश्यक

काठमाडौं। पछिल्लो समय इन्टरनेट र डिजिटल प्रविधिको प्रयोग बढ्दै जाँदा अनलाइन ठगीका घटनाबाट बच्न नागरिकहरू सचेत हुनुपर्ने आवश्यकता बढेको छ। सामाजिक सञ्जाल, नक्कली वेबसाइट, फोन कल तथा विभिन्न प्रलोभन देखाएर ठगी गर्ने घटनाबाट सर्वसाधारण प्रभावित हुन सक्ने भएकाले डिजिटल सुरक्षामा ध्यान दिन आवश्यक देखिएको छ।

अनलाइन ठगी गर्ने व्यक्तिहरूले चिठ्ठा परेको, आकर्षक उपहार प्राप्त हुने, सस्तो मूल्यमा सामान पाइने वा रोजगारीको अवसर मिल्ने जस्ता प्रलोभन देखाएर मानिसहरूलाई झुक्याउने गर्छन्। त्यस्तै, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्मचारी भएको बहाना बनाई ओटीपी (OTP), पासवर्ड, बैंक खाताको विवरण तथा अन्य गोप्य जानकारी माग्ने घटनाबाट पनि सावधान रहनुपर्छ।

अनलाइन ठगीबाट बच्न अपरिचित व्यक्तिले पठाएका शङ्कास्पद लिंकमा क्लिक गर्नु हुँदैन। आफ्नो बैंक खाताको पासवर्ड, ओटीपी, पिन नम्बर तथा अन्य गोप्य विवरण कसैलाई पनि दिनु हुँदैन। अनलाइनबाट सामान खरिद गर्दा आधिकारिक तथा विश्वासिलो वेबसाइट वा विक्रेताको छनोट गर्नुपर्छ। सामाजिक सञ्जालमा देखिने अपुष्ट समाचार, नक्कली विज्ञापन तथा अविश्वसनीय लगानी योजनामा विश्वास गर्नुअघि त्यसको सत्यता जाँच गर्न आवश्यक छ।

त्यसैगरी, मोबाइल तथा कम्प्युटरमा नियमित रूपमा सुरक्षा अपडेट गर्ने, बलियो पासवर्ड राख्ने र सम्भव भएसम्म दुई तहको प्रमाणीकरण (Two-Factor Authentication) प्रयोग गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ। कुनै अपरिचित व्यक्तिले पैसा पठाउन वा प्राप्त गर्न भन्दै शङ्कास्पद निर्देशन दिएमा त्यसको पुष्टि नगरी कारोबार गर्नु हुँदैन।

यदि कसैले अनलाइन ठगीमा परेको शङ्का लागेमा तुरुन्तै सम्बन्धित बैंक वा भुक्तानी सेवा प्रदायकलाई सम्पर्क गरी खाता तथा कारोबार सुरक्षित गर्न अनुरोध गर्नुपर्छ। साथै, उपलब्ध प्रमाण सुरक्षित राखेर नेपाल प्रहरीको साइबर ब्युरो वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा उजुरी दिन सकिन्छ।

डिजिटल प्रविधिको सुरक्षित प्रयोगका लागि व्यक्तिगत सावधानी, सही सूचना र जनचेतना अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छन्। त्यसैले अनलाइन कारोबार गर्दा सतर्क रहने, गोप्य विवरण सुरक्षित राख्ने र कुनै पनि प्रलोभनमा नपर्ने बानीले अनलाइन ठगीबाट बच्न ठूलो सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।